Fazla Mesai Alacaklarında İspat ve Zamanaşımı

Fazla mesai alacakları, iş hukuku uyuşmazlıklarında en sık gündeme gelen taleplerden biridir. Bu tür davalarda esas mesele, çoğu zaman fazla çalışmanın varlığının nasıl ispatlanacağıdır.

İspat Yükü Kime Aittir?

Kural olarak fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ancak işyerinde işveren tarafından tutulan puantaj kayıtları, yoklama kayıtları veya işçinin imzasını taşıyan çalışma çizelgeleri varsa, bu belgeler öncelikli delil olarak kabul edilir.

Bu tür kayıtların bulunmadığı durumlarda ispat, tanık beyanlarıyla da yapılabilir. Ancak Yargıtay içtihatları, üst düzey yöneticiler ile işyerinde belirli bir süreyi aşan fazla çalışma iddialarında tanık beyanlarının makul bir süreyle sınırlı tutulması gerektiğine dikkat çeker; yıllarca kesintisiz ve aynı yoğunlukta fazla çalışıldığı iddiası hayatın olağan akışına aykırı bulunabilir.

Fazla Çalışmanın Ücrete Yansıması

İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna dair bir hüküm bulunsa dahi, bu hüküm belirli bir süreyle ve makul bir fazla çalışma süresiyle sınırlı kabul edilir; sınırsız fazla çalışmayı önceden ücrete dahil eden hükümler geçerli sayılmaz.

Zamanaşımı Süresi

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile fazla mesai dahil işçilik alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıl olarak düzenlenmiştir. Bu süre, alacağın muaccel olduğu (talep edilebilir hale geldiği) tarihten itibaren işlemeye başlar. İş sözleşmesinin sona ermesinden çok sonra dava açılması halinde, geriye dönük 5 yıllık dönemi aşan alacaklar zamanaşımına uğramış sayılır.

Dava Öncesi Arabuluculuk Zorunluluğu

İşçilik alacaklarına ilişkin davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamaması halinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren belirli bir süre içinde dava açılabilir.